Muskusrat of Waterkonijn

muskusrat

Waterdier

De muskusrat is een echt waterdier. Ze leven aan brede sloten, waterlopen en poelen. Dus ook langs de Schelde! Ze begeven zich nooit ver van hun waterloop of poel. Het zijn uitstekende zwemmers. Bij het zwemmen zorgen de grote achtervoeten voor de aandrijving. De staart dient vooral als roer. De dieren kunnen meer dan tien minuten onder water blijven en komen er alleen maar uit om te eten langs de oevers. In sommige delen van Vlaanderen heet dit beest ook wel een waterkonijn. Muskusratten behoren tot de familie der muisachtige knaagdieren.

De term muskus verwijst naar de klier in de onderbuik die een geur afscheidt. Die geur wordt ingezet als territoriumafbakening en ook als lokstof voor andere muskusratten.

Oorspronkelijk komt de muskusrat uit Noord-Amerika. In 1905 voerde een Tsjechische graaf vijf muskusratten in en zette ze uit als jachtwild. Dat de edelman een slecht schutter was, kwam pas later aan het licht. Tien jaar later schatte men het aantal diertjes in een straal van honderd kilometer op ongeveer twee miljoen! In 1928 deden drie Belgische fokkers er nog een schepje bovenop. Ze kregen toestemming om muskusratten te fokken voor de bonthandel. Maar de dieren ontsnapten en plantten zich snel voort. Europa was een diersoort rijker: de muskusrat. Vandaag bewonen ze het continent van de Zwarte Zee tot de Noordzee. Enkel in de Alpen en in Denemarken kregen de beestjes nog geen voet aan grond.

De muskusrattenwijfjes kunnen jaarlijks tot drie nesten van elk vijf tot zeven jongen werpen. De vroege voorjaarsjongen kunnen zich dezelfde zomer reeds voortplanten. Wetenschappers schatten dat jaarlijks zo’n 90 à 95 procent van de dieren gevangen moet worden om de populatie op een constant peil te houden.

Overstromingen & Muskusratten

In de winter van 1965 waren er dijkbreuken die zorgden voor spectaculaire overstromingen in de Demer- en Dijlevalleien. 279 woningen kwamen onder water te staan, de waterschade liep in de miljoenen Belgische franken. De boosdoeners waren muskusratten die de oevers van de waterlopen en de dijken met een netwerk van gangen ondergraven hadden. Het rattenprobleem bleef letterlijk en figuurlijk aanmodderen totdat verontruste burgers in 1989 de markt van Sint-Niklaas bedekten met een tapijt van dode ratten. Een niet te miskennen signaal. Voortaan zouden de beestjes strategisch bestreden worden. “Nu zijn we eindelijk goed op weg om het probleem onder controle te krijgen”, zo klinkt het strijdvaardig bij de provinciale land- en tuinbouwdienst in Oost-Vlaanderen. Waarmee niet gezegd is dat de muskusrat ooit nog kan verdreven worden van het Europese continent.

Rattenvangers

De muskusrat leeft van riet- en grassoorten en ook wel van landbouwgewassen. Met de vlijmscherpe tanden beschadigen muskusratten land-en tuinbouwgewassen zoals maïs, bieten, aardappelen, witloofwortelen, gras en graangewassen. Maar ze ondergraven ook dijken en oevers. Met verzakkingen en overstromingen tot gevolg. Nog regelmatig komen dijkbreuken voor die het resultaat zijn van ondergrondse tunnels van de muskusratten. Muskusratten behoren tot de familie der muisachtige knaagdieren.

Al in 1938 werd het bezit van muskusratten verboden. In 1945 werd een premiestelsel ingevoerd. Per gevangen rat werd 100 frank uitbetaald. In 1950 werd het systeem afgeschaft, hoewel de verplichting op de rattenbestrijding wel bleef bestaan. Naar schatting worden door de diverse overheden zo’n 350 voltijdse rattenvangers ingezet. De Vlaamse milieuadministratie alleen heeft er al meer dan honderd in dienst. Ook drie wetenschappers zijn in dienst om zich met de bestrijding van de muskusratten bezig te houden. Het kostenplaatje op gewestelijk niveau loopt jaarlijks op tot ruim 5 miljoen euro.

Rattenvangers zoeken en vinden sporen van ratten. Op die locaties plaatsen ze klemmen en fuiken. Meestal is dat nabij bewoonde nesten of op een looppad. Hiervoor zijn ervaren rattenvangers nodig die goed vertrouwd zijn met de leefwijze van de verschillende rattensoorten. De muskusrat wordt in heel Vlaanderen actief bestreden met klemmen en fuiken. Ook zijn er mensen die nagaan hoe groot de restpopulatie nog is. Zij voeren regelmatig controles uit op de actieve bestrijding.

In dit filmpje kun je zien wat een muskusrattenbestrijder voor werk doet!

Kijken naar de muskusrat

Op deze website van digital nature zie je foto's van hoe een Muskusrat zich gedraagt.